Sprawa o zachowek w Gdańsku – pomoc adwokata

Czym Jest zachowek i komu przysługuje ?

Sprawa o zachowek - co to jest ?

Zachowek to instytucja prawa spadkowego, która ma chronić najbliższych członków rodziny spadkodawcy przed całkowitym pominięciem w dziedziczeniu. Nawet jeśli w testamencie cały majątek zostanie zapisany jednej osobie, ustawowo określone osoby mają prawo domagać się części wartości spadku.

Komu przysługuje zachowek?

Prawo do zachowku przysługuje:

zstępnym (dzieci, wnuki, prawnuki),
małżonkowi spadkodawcy,
rodzicom spadkodawcy – jeśli nie pozostawił on dzieci.

Rodzeństwo, dalsza rodzina czy osoby obce nie mają prawa do zachowku (chyba że wyjątkowo dziedziczą w miejsce zmarłego dziecka).

Wysokość zachowku – ile procent i jak obliczyć?

Wysokość zachowku zależy od tego, kim jest uprawniony i jaka była jego sytuacja wobec spadkodawcy.

Dzieci i małżonek mają prawo do zachowku w wysokości 1/2 wartości udziału spadkowego, jaki przypadłby im przy dziedziczeniu ustawowym.
Jeżeli są małoletni lub trwale niezdolni do pracy, przysługuje im 2/3 wartości udziału spadkowego.

Wysokość zachowku po rodzicach, matce lub ojcu

W praktyce mojej kancelarii w Gdańsku często spotykam się z pytaniem: „zachowek po rodzicach – ile procent?”. W typowej sytuacji dziecko dziedziczyłoby 1/2 spadku – a więc zachowek wynosi 1/4. Jeśli spadkodawca miał kilkoro dzieci, wartość dzieli się odpowiednio między nich.

Przykład: Jeśli ojciec przepisał cały majątek na jednego syna, drugi syn ma prawo żądać 1/4 udziału w spadku jako zachowku.

Zachowek od mieszkania, darowizny i innych składników majątku

Do podstawy obliczenia zachowku dolicza się nie tylko wartość pozostawionego spadku, ale także niektóre darowizny dokonane przez spadkodawcę za życia. Dotyczy to m.in.:

mieszkania przekazanego dziecku,
darowizny pieniężnej,
gospodarstwa rolnego,
nieruchomości z ustanowioną służebnością.

Oznacza to, że nawet jeśli ktoś otrzymał majątek „za życia”, inni spadkobiercy mogą żądać wyrównania poprzez zachowek.

Sprawy o zachowek w Gdańsku często dotyczą nieruchomości – mieszkań w Śródmieściu, Wrzeszczu czy Oliwie, a także domów w dzielnicach takich jak Osowa czy Orunia. Wycena takich nieruchomości wymaga powołania biegłego rzeczoznawcy, co znacznie wpływa na przebieg i czas trwania postępowania.

Przykłady Obliczania Zachowku

Aby lepiej zrozumieć, jak obliczyć zachowek, przedstawiamy kilka przykładów:

Przykład 1: Zachowek po ojcu, gdy matka żyje: Załóżmy, że czysta wartość spadku wynosi 300 000 zł, a spadkobiercami są małżonek oraz dwoje dzieci spadkodawcy.

Małżonek: 1/2 * 300 000 zł = 150 000 zł
Dzieci: 2/3 * 300 000 zł = 200 000 zł (rozdzielone między dwoje dzieci)

Przykład 2: Jak Darowizny Wpływają na Wysokość Zachowku: Spadkodawca przekazał 50 000 zł jako darowiznę pieniężną. Czysta wartość spadku wynosi 300 000 zł.

Czysta wartość spadku z uwzględnieniem darowizn = 300 000 zł + 50 000 zł = 350 000 zł
Małżonek: 1/2 * 350 000 zł = 175 000 zł
Dzieci: 2/3 * 350 000 zł = 233 333 zł (na dwójkę dzieci)

Przykład 3: Zachowek w Kontekście Wydziedziczenia: Załóżmy, że spadkodawca pomimo posiadania dzieci zdecydował się je wydziedziczyć. Czysta wartość spadku wynosi 400 000 zł.

Wydziedziczone dzieci – nie mają prawa do zachowku.
Małżonek: 1/2 * 400 000 zł = 200 000 zł

Wyjątki i Ograniczenia w Ustalaniu Zachowku

Chociaż zachowek jest podstawowym prawem spadkobierców ustawowych, istnieją pewne wyjątki i ograniczenia:

Wydziedziczenie: Spadkodawca ma prawo wydziedziczyć osobę, która będzie próbować dochodzić zachowku, jeśli nie spełnia określonych przesłanek (np. nie utrzymywała kontaktu z rodziną, obraziła spadkodawcę, nie opiekowała się nim w ostatnich latach życia).
Przedawnienie roszczenia o zachowek: Roszczenia o zachowek przedawniają się po upływie 5 lat od dnia otwarcia spadku (czyli od dnia śmierci spadkodawcy).

Zachowek a darowizna i testament

Darowizny dokonane przez spadkodawcę mogą znacząco wpływać na wysokość zachowku. Typowe przypadki to:

darowizna mieszkania a zachowek,
darowizna po 10 latach a zachowek – co do zasady, darowizny sprzed ponad 10 lat nie są doliczane do spadku (z wyjątkiem darowizn na rzecz spadkobierców).
zapis windykacyjny a zachowek – zapisany w testamencie majątek nadal podlega rozliczeniu.

Podobnie jest z testamentem – nawet notarialny zapis nie może całkowicie pozbawić dzieci lub małżonka prawa do zachowku.

Kiedy zachowek nie przysługuje?

Nie każdy ma automatyczne prawo do zachowku. Utrata tego prawa może nastąpić gdy:

spadkobierca został wydziedziczony w testamencie,
nastąpiło zrzeczenie się dziedziczenia,
sąd orzekł niegodność dziedziczenia (np. z powodu przestępstwa wobec spadkodawcy).

Sprawa o zachowek - Jak wygląda dochodzenie zachowku w sądzie ?

Jeśli uprawnieni nie otrzymają należnej kwoty dobrowolnie, konieczne jest dochodzenie zachowku w sądzie.

Postępowanie obejmuje:

obliczenie wartości spadku (tzw. substratu zachowku),
doliczenie darowizn,
ustalenie wysokości roszczenia,
ewentualne powołanie biegłego do wyceny nieruchomości.

Po ilu latach można ubiegać się o zachowek ?

Roszczenie z tytułu zachowku nie jest wieczne – przedawnia się:

po 5 latach od ogłoszenia testamentu,
po 5 latach od otwarcia spadku (jeśli brak testamentu).

Dlatego nie warto zwlekać z podjęciem działań.

Gdzie szukać pomocy w sprawie o zachowek ?

W mojej kancelarii w Gdańsku prowadzę sprawy o zachowek – zarówno na etapie negocjacji rodzinnych, jak i w sądzie. Z doświadczenia wiem, że spory o spadek często trafiają do Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ oraz Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe, gdzie kluczowe jest prawidłowe wyliczenie wartości zachowku i przedstawienie odpowiednich dowodów.

Adwokat specjalizujący się w sprawach o zachowek w Gdańsku pomoże m.in.:

ocenić, czy przysługuje Ci roszczenie,
obliczyć wysokość zachowku,
przygotować pozew,
reprezentować przed sądem i negocjować ugodę.

Gdzie szukać pomocy w Gdańsku? Jeśli szukasz pomocy w sprawie o zachowek, skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką Remigiusza Pełki. Moja kancelaria prawna zapewnia doradztwo, kompleksową pomoc prawną, ocenę zasadności roszczenia, przygotowanie niezbędnych pism oraz reprezentację przed sądem w toku postępowania spadkowego.

FAQ: Zachowek – Najczęściej zadawane pytania

1. Od czego zacząć sprawę o zachowek?

Aby rozpocząć sprawę o zachowek, należy:

Przygotować się – Określić, kto jest uprawniony do zachowku i obliczyć wartość spadku.
Wezwać do zapłaty – Wysłać wezwanie do spadkobiercy, aby spróbować dojść do ugody.
Złożyć pozew – Jeśli ugoda nie jest możliwa, złożyć pozew do sądu wraz z odpowiednimi dowodami.

Pomoc adwokata od spraw spadkowych może być bardzo przydatna na każdym etapie, aby prawidłowo przeprowadzić sprawę i uniknąć błędów. Pamiętaj, że roszczenie o zachowek ulega przedawnieniu, dlatego warto działać szybko.

2. Ile kosztuje adwokat w sprawie o zachowek?

Koszt adwokata w sprawie o zachowek zależy od wielu czynników, takich jak skomplikowanie sprawy, lokalizacja kancelarii i doświadczenie prawnika. Średnie stawki wynoszą od 3000 do 15 000 zł, a niektórzy adwokaci pobierają prowizję od wygranej kwoty (zwykle 5-20%). Możliwe są różne modele rozliczeń, np. stawka godzinowa, ryczałt lub success fee. Oprócz honorarium adwokata należy uwzględnić opłaty sądowe i ekspertyzy. Warto wcześniej omówić koszty i warunki współpracy z adwokatem, który może znacząco zwiększyć szanse na korzystne rozstrzygnięcie sprawy.

3. Co jest potrzebne do złożenia wniosku o zachowek?

Do złożenia wniosku o zachowek potrzebne są następujące dokumenty i informacje:

Pozew o zachowek – sporządzony zgodnie z wymogami formalnymi.
Dowód nabycia spadku przez pozwanego – np. testament, postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku, notarialny akt poświadczenia dziedziczenia, akt notarialny darowizny.
Dokumenty potwierdzające składniki majątkowe wchodzące w skład spadku – np. akty notarialne, akty nadania ziemi, odpisy księgi wieczystej.
Operat szacunkowy – w przypadku sporu dotyczącego wartości spadku może być konieczna opinia biegłego rzeczoznawcy.
Dowody na okoliczność uprawnienia do zachowku – np. akt urodzenia, akt małżeństwa potwierdzające pokrewieństwo lub małżeństwo ze spadkodawcą.
Dowody na darowizny dokonane przez spadkodawcę – jeśli zachowek przysługuje z tytułu darowizn.

Wniosek należy złożyć w sądzie właściwym dla ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy w terminie 5 lat od otwarcia spadku.

4. Jak załatwić sprawę o zachowek?

Aby załatwić sprawę o zachowek:

Sprawdź, czy Ci przysługuje – należy się zstępnym, małżonkowi i rodzicom spadkodawcy.
Oblicz wysokość – 2/3 udziału (dla małoletnich/trwale niezdolnych do pracy) lub 1/2 (dla pozostałych).
Wezwanie do zapłaty – najpierw spróbuj polubownie uzyskać zachowek.
Pozew do sądu – jeśli spadkobiercy nie zapłacą dobrowolnie.
Dokumenty – testament, akty stanu cywilnego, dowody wartości spadku.

5. Czy łatwo jest wygrać sprawę o zachowek?

Każda sprawa sądowa wiąże się z pewnym ryzykiem, dlatego nie można powiedzieć, że sprawę o zachowek zawsze łatwo wygrać. Kluczowe jest spełnienie warunków ustawowych, takich jak bycie uprawnionym do zachowku i brak przeszkód prawnych (np. uznania za niegodnego dziedziczenia). Trzeba też prawidłowo obliczyć wysokość roszczenia i udowodnić swoje prawa przed sądem. Warto skonsultować się z adwokatem od spraw spadkowych, aby zwiększyć szanse na korzystny wynik.

6. Jaki jest koszt sprawy o zachowek ?

Koszt założenia sprawy o zachowek zależy od wartości żądanej kwoty. Jeśli roszczenie nie przekracza 20 000 zł, opłata wynosi od 30 zł do 1 000 zł, w zależności od wysokości żądania. Przy kwocie powyżej 20 000 zł wpis sądowy wynosi 5% wartości roszczenia. Opłatę trzeba uiścić przed złożeniem pozwu, inaczej sąd nie rozpocznie postępowania.

7. Czy sprawę zachowku można załatwić u notariusza?

Tak, sprawę o zachowek można załatwić u notariusza poprzez zawarcie ugody, ale nie jest to konieczne. Ugoda może mieć formę pisemną, a notarialna jest obowiązkowa tylko wtedy, gdy zamiast pieniędzy przekazywana jest nieruchomość. Notarialna ugoda ułatwia egzekucję należności, ale wiąże się z dodatkowymi kosztami.

8. Kiedy sąd nie przyzna zachowku?

Sąd nie przyzna zachowku w kilku przypadkach: gdy spadkobierca został wydziedziczony, odrzucił spadek, zrzekł się dziedziczenia, lub jeżeli małżonek spadkodawcy był w separacji z nim lub wniósł pozew o rozwód z jego winy przed śmiercią. Ponadto, jeśli osoba ubiegająca się o zachowek nie spełnia warunków określonych w ustawie, sąd również nie przyzna jej tej rekompensaty.

9. Co chroni przed zachowkiem ?

Przed roszczeniami z tytułu zachowku można się bronić na kilka sposobów:

Wydziedziczenie – Spadkodawca może w testamencie pozbawić osoby prawa do zachowku, jeśli spełnione są określone przesłanki, np. niegodność dziedziczenia.
Zrzeczenie się dziedziczenia – Spadkobierca może zawrzeć umowę z spadkodawcą o zrzeczeniu się prawa do dziedziczenia lub zachowku.
Darowizny – W przypadku darowizn na rzecz innych osób, mogą one zostać uwzględnione w obliczaniu zachowku, ale są wyjątki, np. drobne darowizny lub te dokonane przed wieloma laty.
Umowa dożywocia – Przekazanie nieruchomości w zamian za dożywotnie utrzymanie nie jest traktowane jako darowizna, co chroni przed zachowkiem.
Obniżenie lub odroczenie płatności zachowku – W sądzie można wystąpić o rozłożenie płatności lub obniżenie wysokości zachowku w zależności od sytuacji osobistej i majątkowej stron.

Te środki mogą pomóc w ograniczeniu obowiązku wypłaty zachowku.

Adwokat Gdańsk - Kontakt?

Zapraszam do nawiązania kontaktu z moją Kancelarią Adwokacką. Pomogę Ci rozwiązać problemy prawne.